HAUR TXERTAKETA COVID

HAURRAKEREBAIK IRIZPIDE ZIENTIFIKO ARGIAK ESKATZEN DIZKIE ERAKUNDEEI, ETA HAURREN TXERTAKETARI BURUZKO INFORMAZIOA PARTEKATZEN DU

Covid-19aren aurkako, 5 urtetik gorako haurren txertaketa errealitate bat da gure herrialdean. Familia askok argi izan dute hasieratik; txertoa jarri edo ez jarri. Beste askok, aldiz, ez dugu argi ikusten, geure bizipenengatik eta komunikabideen zein sareen bidez iristen zaizkigun mezuengatik  kezkaz beterik gaude. Familiok zalantza eta beldur asko ditugu; alde batetik, komunikabideetan eta/edo gure ordezkari politikoen aldetik egunero ikusten eta entzuten dugun bertsio “ofiziala” dugu, eta, bestetik, OME, The Lancet, Erresuma Batuko txertaketa-batzordea, garrantzi eta ospe ezaguna duten doktore, birologo eta zientzialarien arrazonamendu  eta ebidentzia zientifikoak ditugu. Fernando Simón berak ere, duela hilabete pasatxo, 12 urtetik beherakoen txertaketari buruz zioen, “zalantzak” daudela haurrei “oso gutxi eragiten dielako gaixotasunak”, eta, beraz, inokulazioak izan ditzakeen albo-ondorioei aurre egiteko errezeloak dituztela, oso txikiak izan arren. Eta baita haurren txertaketak komunitateari eta osasun publikoari dakarkion benetako onurari buruzko zalantzak ere.

Sare honetatik ez dugu erantzun bakarrik, baina OMEren, The Lancet Europeren, lehen mailako arretako pediatria-aldizkariaren eta interesgarriak iruditzen zaizkigun osasun-profesionalei egindako artikulu/elkarrizketak eta hausnarketak partekatu nahiko genituzke.

Argi utzi nahi dugu Haurrak Ere Baitik ez dugula polarizatzera jolastuko. Familien plataforma honen barruan, pandemiarekiko sentsibilitate guztiak ditugu , eta guztiak errespetatzen ditugu. Hala ere, haurren txertaketari dagokionez, informazio falta, gardentasun gutxi eta informazio kontraesankor asko dagoela ikusten dugu. Familiok nekatuta gaude pandemia hasi zenetik haurtzaroa behin eta berriz nola kaltetua izaten ari den ikusteaz. Gardentasuna behar dugu, informazioa zintzoa izatea eta alde onak eta txarrak erakustea, guk gehien maite ditugun pertsonen osasuna baitago jokoan, gure seme-alabena hain zuzen ere eta haien babeserako ahalegin gorena egiten dugu.

Osasun Ministerioak duela bi hilabete esan zuen ez zela haurren txertaketa orokorra gomendatzen, baina gure herrialdean txertoaren banaketa onartu ondoren, diskurtsoa erabat aldatu da. Horrela, esan liteke, ordutik honat gobernuko agintariengandik jasotzen ditugun mezuak, hemen ezagutuko duguna eta beraiek hasieratik iradoki dutenarekin,  kontraesankorrak  direla:

Aipatu nahi dugun lehen dokumentua, OMEren webgune ofiziala da, gai honen inguruan 2021eko azaroaren 15ean eguneratu zen azken aldiz. Partekatzen dugun orri honetan, nahiz eta lehen lerroetan erakundeak Covid-19 gaixotasunaren aurkako txerto seguruak eta eraginkorrak ditugula aipatu, “Nork hartu behar du txertoa” atalean argi eta garbi azaltzen da honako hau: “Haurrek eta nerabeek gaixotasun arinagoa izateko joera dute helduekin alderatzen badugu, beraz COVID-19 larria izateko arrisku handiagoa duen talde bateko kideak kenduta, ez da hain premiazkoa txertoa jartzea adinekoek, gaixotasun kronikoak dituztenek eta osasun-langileek baino. Ebidentzia gehiago behar dira haurrengan COVID-19 txertoa erabiltzeari buruzko gomendio orokorrak egin ahal izateko. OMEko Adituen Aholkularitza Talde Estrategikoak (SAGE) ondorioztatu du Pfizer/BionTech txertoa egokia dela 12 urteko edo gehiagoko pertsonek erabiltzeko. Arrisku handian dauden 12 eta 15 urte bitarteko haurrei txerto hori eskaini ahal zaie, lehentasunezko beste txertaketa-talde batzuekin batera. Haurrentzako txertoen saiakuntzak egiten ari dira, eta OMEk gomendioak eguneratuko ditu ebidentziak edo egoera epidemiologikoak politika aldatzea justifikatzen duenean.

Gure ustez, informazio hori argia eta zehatza da; izan ere, Covid-19 txertoen erabilerari buruzko ebidentzia gehiago behar da, haurtzaroari gomendio orokorrak egin ahal izateko. Beraz, Haurrak Ere Bai familien sarean galdera hau egiten diogu geure buruari: nola da posible OMEk politika hori mantentzen jarraitzen duela ikusita, Espainiako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak beren diskurtsoa horrela aldatu izana? Bestalde, familiak informazio horren jakitun izanik, azken hilabete honetan argi eta garbi ikusi dugu haurtzaroan gaixotasun horrek duen arintasuna, eta jakinda transmisioa ez dela txertaketa orokorraren bidez geldiarazten, nola jokatuko dugu zuhurtziaz gure seme-alaben osasun integrala zainduz, berehalako txertaketa eginez edo gai honi buruzko emaitza benetan sendoak izan arte itxaroten? 

https://www.who.int/news/item/22-12-2021-interim-statement-on-booster-doses-for-covid 19-vaccination—update-22-december-2021

 

Lotura horretan bertan, kontzientzia kolektiboaren ikuspegitik saihestu nahi ez genukeen gai bat aurkitzen dugu.  «Indartze-dosia»: OMEko zuzendari nagusiak luzamendu (moratoria) bat eskatu du heldu osasuntsuentzako errefortzu-txertoaren inguruan  2021aren amaierara arte, mundu mailan txertoen banaketarekin dagoen ekitate-ez iraunkor eta sakonari aurre egiteko. Herrialde asko urrun daude 2021aren amaierarako % 40ko estaldura-helburua lortzetik, baina beste herrialde batzuek kopuru horretatik haratago jarri dute txertoa, haurrengana iritsita eta txertaketa-programa errefortzu zabalak ezarrita. Adierazpen hau argitaratzen den unean, COVID-19 txertoaren eguneko dosien % 20 inguru, mundu mailan, indartze -dosien txertaketarako edo dosi gehigarrietarako erabiltzen da.

Txertoaren indartze-dosien politikaren erabakiak osasun publiko eta indibidualerako onurei eta betebeharrei buruzko probetan oinarritu behar dira, hau da, txertoak eskuratzeko orduan munduko ekitatea bermatu behar da, osasunean eta transmisioan inpaktuak minimizatzeko eta, beraz, aldaerak izateko eta pandemia luzatzeko arriskua murrizteko bitarteko gisa. Txertoen hornidura hazten ari den arren, ez da modu uniformean banatzen. “Diru-sarrera txikienak dituzten herrialdeek askoz ere sarbide txikiagoa izan dute, eta hornidura irregularrari eta aurreikusi ezinari egin behar diote aurre”.

Irakurketa gisa proposatzen dizuegun bigarren artikulua The Lancet Europe-n argitaratu berri den artikulu bat da, 2021eko abenduaren 1ean argitaratua. Hainbat herrialdetan egindako hainbat azterlanetan oinarritutako dokumentu honek ondorioztatzen duenez, COVID-19aren aurkako txertaketa-tasa altuek SARS-CoV-2aren transmisioa oro har murriztea espero zen arren, duela gutxiko datuek adierazten dute COVID-19a duten pertsonen garrantzi epidemiologikoa handitzen ari dela. Errealitate hori ezagutzen duten arren, erabaki-hartzaile askok onartzen dute txertatuak transmisio-iturri gisa baztertu daitezkeela. Beraz, badirudi neglijentzia larria dela txertatutako biztanleei ez ikusiarena egitea, transmisio-iturri posible eta garrantzitsu gisa, osasun publikoa kontrolatzeko neurriei buruz erabakitzeko unean.


Informazio horrekin, Haurrak Ere Baitik benetan interesgarria iruditzen zaigu guraso gisa galdetzea; koherentea eta beharrezkoa al da Espainiako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak txertatutako eta txertatu gabeko haurrak diskriminatzeko neurriak hartzea? Etikoa eta bidezkoa al da gure haurrek erabiltzen dituzten eskoletan eta beste espazio batzuetan diskriminazio hori egitea? 

https://www.thelancet.com/journals/lanepe/article/PIIS2666-7762(21)00258- 1/fulltext#.YaS_W8nkSiU.twitter 

 

Hirugarrenik, Erresuma Batuak haurren txertaketari buruz hartutako erabakia aipatu nahi genuke, 2021eko uztailaren 15ean argitaratua. Txertaketa eta Immunizazio Batzorde britainiarrak (JCVI) bere azken txostenean adierazi zuenez, datu gehiago izan arte ez da gomendatzen 18 urtetik beherako haurren eta gazteen ohiko txertaketa unibertsala egitea. “Biztanleria horren osasunerako onurak txikiak dira, eta herritarrentzat, oro har, oso zalantzazkoak”. JCVIren iritziz, 18 urtetik beherako haur eta gazteen txertaketa unibertsalak osasunerako dituen onurek ez dituzte arrisku potentzialak gainditzen. 12 eta 17 urte bitarteko arrisku-gazteei eta adineko immunodeprimituekin bizi direnei txertoak jartzea gomendatzen dute. 

https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-vaccination-of-children-and-young-people-aged-12-to-17-years-jcvi-statement/jvci-statement-on-covid-19-vaccination-of-children-and-young-people-aged-12-to-17-years-15-july-2021

 

Partekatzen dugun hurrengo irakurketa honako hau da: «Sanchez Jacob M.». Egokia al da haurren eta nerabeen COVID-19aren aurkako txertaketa ikuspegi bioetikotik? REV Pediatr aten Primera; 2021; 23: e131-e135; 2021eko irailaren 29an argitaratua. Bere hitzetan, “askok galdetzen dugu ea onargarria den adingabeei txertoa hartzeko eskatzea, kontuan hartuta SARS-CoV-2rako proba diagnostiko positiboa duten pediatriako kasuen % 99,3k ez dutela sintomarik edo klinika arina dutela, eta, beraz, txertoaren onura-arrisku balantzea ez dela oso positiboa haientzat”.
Solidarioak gara adingabeak txertatzen, ustezko talde-immunitate bat lortzeko, edo hala gara dosi horiek lagatzen baditugu, baliabide ekonomiko gutxiagoko beste herrialde batzuetan talde ahulagoak txertatu daitezen? Azken batean, egokia al da gaur egun dugun informazioarekin haurrak txertatzea  gure herrialdean txertatutako helduak % 90 izanik? Haurrakerebai guraso sarean galdera berberak planteatzen ditugu.

https://pap.es/artículo/13423/e-pertinente-la-vacunacion-frente-a-covid-19-de-los-ninos-y-entes-desde-el-punto de-vista bioetico

Jarraitu egiten dugu, eta hurbilagotik partekatu nahiko genuke Juan Simo Iruñeko Arrotxapea Osasun Zentroko familia-medikuak idatzitako dokumentu bat. Artikuluaren diskurtsoa erreferentziekin osatua dago , eta 2021eko abuztuaren 17an argitaratu zen, 12 eta 15 urte bitarteko adingabeen txertaketari dagokionez. Une hartan, adin-tarte horretako biztanleei txertoa jarri behar zitzaien, baina, horrez gain, 5 eta 12 urte bitarteko adingabeen etorkizuneko txertaketaz ere hitz egiten ari zen. Beraz, artikulu honek gure haurtzaroari eta nerabezaroari egiten dio aipamena.
Pandemian zehar gaixotasunak bi etapa horietan izan duen bilakaera azaldu ondoren, etengabe berrikusten ari diren azterlanei erreferentzia eginez, Juan Simók bere buruari egin den eta partekatu nahi dituen haur-nerabezaroko Covid-19 txertaketari buruzko galdera batzuei erantzun die:
– Zer onura/abantaila pertsonal dakartza Covid19aren aurkako txertoak haurtzaroan eta nerabezaroan?
– Zer segurtasun-profil dute txerto horiek adin horietan?
– Talde horren txertoak abantailarik al dakar biztanleria orokorrarentzat eta taldeko immunitatea deiturikoarentzat?
– Haurren infekzio naturalak babes handiagoa eta hobea eman al liezaioke txertoari epe luzean, eta lagundu fase endemikorako igarobidea azkartzen?
– Zer gogoeta etiko dira eztabaida honen bidezkoak? http://saludineroap.blogspot.com/2021/08/siapcovid19-vacunas-covid19-en-la.html

 

Azkenik, Pedro Arcos epidemiologo eta Oviedoko Unibertsitateko Larrialdiak eta Hondamendiak Ikertzeko Unitateko zuzendariari egindako elkarrizketa gehitu nahi dugu, 2022ko urtarrilaren 6an argitaratua. Haurrek txertoa jaso behar ote duten galderari erantzunez, hauxe erantzuten du hitzez hitz: “ Ikuspegi epidemiologikotik, ez du zentzurik. Txerto bat edukitzeak ez du esan nahi beti erabili behar duzunik. Adibidez, sukar horiarentzat edo entzefalitis japoniarrarentzat moduko txerto biralak gaixotasun hori dagoen edo osasun publikoko arazo bat den leku batera zoazenean bakarrik erabiltzen dira. 

Ikuspegi hertsiki indibidualetik, erabat onargarria da haur bati txertoa jartzea, jakina, baina nik osasun publikoaren ikuspegitik hitz egiten dut. Arlo honetan kontuan hartzen da txertoa jartzeko erabakiak kostu/onura edo kostu/erabilgarritasun erlazio onargarria izatea, eta hori ez da betetzen haurren kasuan, haiek ez baitira gaixotzen infektatzen badira. Gaixotasunaren intzidentzia ia berdina da haurrengan txertatutakoetan eta txertatu gabekoetan. 

Gainera, gaineratu du beste pertsona horien % 90i txertoa jarri badiezu, adibidez, helduei, zer axola dio infektatzea, gaixotzen ez badira? Horrek zentzua izango luke txertaketa-tasa baxuak dituzten herrialdeetan, haurren txertaketak estaldura-ehuneko txiki bat irabazteko aukera ematen baitu, baina ez da hori Espainiaren eta Euskadiren kasua. Eta gaineratzen du Afrika bezalako kontinenteak daudenean eta populazioaren % 15 baino ez dagoenean txertatuta, moralaren aurkakoa dela gai hori planteatzea.

Elkarrizketa osoa irakurri ondoren, HaurrakEreBain galdera hau egiten diogu geure buruari: haurren txertaketak onurarik ekartzen al dio tokiko osasun publikoari? Beharrezkoa al da haurren txertaketa-plan sistemiko eta generikoa gure ingurunean? Etikoa al da haurrak sistematikoki txertatzea gure herrialdean, herrialde batzuetan  arriskuko populazio  asko dosi bakar bat ere jaso gabe dagoenean?

https://www.lavozdeasturias.es/berria/asturias/2021/12/28/puntu-bista-epidemiologiko-sentitu-txertoa-ninoak/00031640689166666155.htm? Utm_source = twitter & utm_medium = referral & utm_campaign = twgen_a

Haurrak Ere Bain ikusten dugu eta sentitzen dugu pandemia honetan irizpide tekniko epidemiologikoekin kudeatzeari utzi zaiola aspaldi, irizpide partidisten arabera kudeatzera pasatzeko, eta emandako erabaki bakoitzean haurtzaroa izan dela urratuena. Hasieratik oso zuhurrak, zehatzak eta errespetutsuak izan gara pandemia honen inguruko gai guztiak jorratzeko orduan. Ez gara inoiz posizionatu eta ez dugu orain egingo. Haurrak Ere Bai plataformatik zaintzen dugun gauza bakarra haurren/nerabeen ongizatea da eta eskubide osoko herritar gisa tratatuak izatea, eta oinarrizko eskubide hauek 2020ko martxotik zapalduak izaten ari dira. 

 


Dokumentu horiek irakurri ondoren, Haurrak Ere Baitik familia guztiak animatu nahi ditugu hausnarketa sakona egin dezaten norberaren sentimendutik abiatuta. Bihotzez nahiko genuke, askatasunetik erabaki ahal izatea, modu kontzientean, erabaki batek edo besteak gizartean izan ditzazkeen presioa eta ondorioak alde batera uzten saiatuz.

Era berean, arriskuaren eta onuraren arteko oreka bezalako gaiak mahai gainean jartzera gonbidatzen dugu, haur eta familia bakoitzaren osasun-kasuistika pertsonala eta gure herrialdeko osasun publiko eta/edo kolektiboari dagokion onura-maila kontuan hartuta. Era berean, munduko txertaketa-tasari dagokionez, egoera globala kontuan hartzea gustatuko litzaiguke, eta politika etikoagoa eta bidezkoagoa eskatzea, gardentasuna eta haurtzaroarekiko errespetuzko tratamendua eskatzearekin batera, bai gobernuaren aldetik, bai komunikabideen aldetik ere.

 

Hasieratik, gure familia-sarean argi izan dugu zuhurtasunaren, ongizate integralaren eta gure haurren beharren arteko oreka bilatzeko beharra. Azpimarratu dugu garrantzitsua dela neurriak modu ekitatiboan hartzea (neurri guztiak ez dira beharrezkoak edo baliagarriak pertsona guztientzat).


Azkenik, idatzi hau Heike Freire filosofoaren esaldi batekin amaitzea gustatuko litzaiguke: «Ez dugu bizitza ahal bezain seguru egin behar, baizik eta behar bezain seguru. Neurri batzuk erabakitzen dituzunean, neurri horien proportzionaltasuna aztertu behar duzu, eta argi izan behar da gehiegizko babesa ematen denean, babes horrek berak bigarren mailako ondorioak izan ditzakeela eta bai haurrek eta baita gure gizarteak ere luzaroan ordainduko dituzten albo-ondorioak sor ditzakeela”.

DOKUMENTUA ESKURATZEKO, KLIKATU IRUDIA